محمد حسن سمسار
146
جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )
حدس زد . نخست آنكه اين گورها مربوط به زمان زلزله سال 7 - 366 هجرى است ، كه بسبب كثرت تلفات اجساد را بطور جمعى مدفون ساختهاند . و يا آنكه اين گورها نيز از مقابر خانوادگى است ، كه دفن اجساد بتدريج در آن انجام گرفته و بازمانده اسكلتها امروز بدين صورت درهم مشاهده ميگردد . اما در هر دو حال با مشاهده اين گورها ، اين انديشه كه سيراف بروزگار آبادانى خود ، چون بسيارى از شهرهاى بزرگ امروز از نظر گورستان در مضيقه بوده است تأئيد ميگردد . ب - دلايل مذهبى : 1 - استقبال قبله . استقبال قبله بهنگام دفن سنتى است كه همه فرق مسلمان رعايت آن را واجب نشمردهاند . بدرخواست نگارنده جناب آقاى دكتر ابو القاسم گرجى استاد ارجمند دانشكده الهيات در اين مورد بررسى فاضلانهاى انجام دادهاند ، كه خلاصه اين بررسى يادداشتى است بقلم ايشان كه با سپاس بسيار عينا نقل ميگردد . « در باب وجود استقبال ميت در قبر يعنى رو به قبله نهادن او بسيارى از دانشمندان فرق مختلف شيعه و اهل سنت ادعاى اجماع قولى و عملى و ادعاى عدم خلاف كردهاند . ( رجوع شود به كتابهاى : تذكره علامه حلى ج 1 ص 52 س 14 چاپ افست شيخ عبد الكريم تبريزى ، حدائق ج 1 احكام ميت ، اداب دفن ص 349 ، رياض المسائل ج 1 طهارت احكام اموات ، دفن ميت ، جواهر ، ج 1 احكام اموات ، دفن ميت ، مصباح الفقيه ، طهارت ص 421 ، محلى ابن حزم 5 ص 173 چاپ بيروت ، البحر الزخارج 2 ص 129 مطبعه سعادت . برخى از كتب فقهى مساله را بدون اشاره به خلاف ذكر كردهاند مانند : شرايع ، طهارت ، احكام ميت ، دفن ميت و شرح لمعه ج 1 ص 146 چاپ نجف در بين شيعه تنها عماد الدين ابو جعفر محمد بن طوسى مشهدى ( متوفى